بيماري آنفلوانزا

1395-4-27


 

آنفلوانزاي جديد H1N1)A) با منشاء خوکي

 

بيماري آنفلوانزا چيست ؟

يك بيماري حاد تنفسي به شدت واگيردار دستگاه تنفس ( با درگيري دستگاه تنفس فوقاني و تحتاني) است كه به وسيله چندين نوع ويروس آنفلوانزا  ايجاد مي‌شود. اين ويروس ها از طريق ذرات آلوده معلق در هوا ( تماس مستقيم )و تماس با سطوح آلوده به ترشحات تنفسي (تماس غيرمستقيم) منتقل  مي‌شود. بيماري در تمام طول سال  مي تواند رخ ‌دهد اما در مناطق معتدل بيشتر در پاييز و زمستان ديده مي شود و در مناطق گرم بيشتر در فصل بارندگي ديده مي شود.

ويروس آنفلوانزا داراي سه تيپA ، B و C مي باشد که تيپ A  داراي زيرگونه هاي مختلفي مي باشد که بر اساس دو آنتي ژن سطحيN و H نام گذاري ميشوند{مانند ( H1N1) ، ( H2N2)...} . تيپ A علاوه بر انسان مي تواند برخي حيوانات مانند خوک ، اسب  و پرندگان را نيز مبتلاء نمايد . آنفلوانزاي تيپA  مي تواند به صورت انفرادي ، يا گروهي ( طغيان ، اپيدمييا جهانگيري ) انسانها را مبتلا نمايد اما تيپ B  بيشتر بصورت انفرادي و گاهي به صورت گروهي ( اپيدمي هاي کوچک ) ظاهر مي گردد و تيپ c فقط بصورت انفرادي باعث بيماري انسانها مي شود .

تنها تيپ A  آنفلوانزا مي تواند تغيير ژني بدهد و زيرگونه هاي جديدي را بوجود آورد که يکي از دلايل ايجاد زيرگونه هاي جديد شايد بخاطر توانائي ايجاد بيماري در حيوانات باشد .

 

آنفلوانزاي خوکي چيست ؟

بيماري آنفلوانزا ناشي از ويروس تيپ A  و زير گونه (H1N1) مي باشد .اين ويروس موجب بيماري در خوک ها مي گردد و مي تواند اپيدمي هاي وسيعي در بين خوک ها شود . اين بيماري ازساليان قبل شناخته شدهو بسياري از كشورها به صورت معمول خوك‌هاي خود را در مقابل آن واكسينه مي‌كنند.

 

 

 

چرا آنفلوانرايA  جديد را ابتدا آنفلوانزاي خوکي ناميدند ؟

در آزمايشات اوليه متوجه شدند که آنفلوانزاي جديد از نظر ژني مشابه آنفلوانزاي خوکي است لذا آنرا آنفلوانزاي خوکي ناميدند اما در آزماتشات تکميلي مشخص گرديد که از نظر ژني تفاوت هاي زيادي با آنفلوانزاي خوکي دارد و علاوه بر ژنهاي آنفلوانزاي خوکي ژنهايي از آنفلوانزاي پرندگان و آنفلوانزايانساني نيز در آنفلوانزاي جديد وجود دارد و در حقيقت ويروس جديد نو ترکيبي از سه يا چهار ويروس آنفلوانزا مي باشد لذا به توصيه سازمان جهاني بهداشت  آنفلوانزاي خوکي به نام آنفلوانزايA  جديد يا آنفلوانزايA(H1N1) ناميده شد .

 

 

 

 

 

 

انسان چگونه به آنفلوانزاي جديد مبتلاء مي شود ؟

از آنجا که در حال حاضر آنفلوانزاي جديد از انسان به انسان منتقل مي شود لذا مشابه آنفلوانزاي انساني دو راه عمده براي انتقال اين بيماري وجود دارد :

-1از طريق ذرات تنفسي معلق در هوا (راه مستقيم) که در زمان صحبت کردن، عطسه و سرفه فرد بيمار در هوا منتشرمي گردد ومي تواند از راه تنفس باعث ابتلاء افراد سالم شود.

-2از طريق سطوح آلوده به ترشحات تنفسي فرد بيمار ، بخصوص دستهاي آلوده در تماس با مخاط ها مانند چشم ، بيني و دهان.

انتقال انسان به انسان اين بيماري باعث سرعت زياد انتشار اين بيماري در جهان گرديد و به همين علت سازمان بهداشت جهاني در 21 خرداد سال 1388 فاز شش پاندمي ( جهانگيري ) اين بيماري را اعلام نمود .

 

 

 

 

دوره کمون و سرايت پذيري بيماريآنفلوانزاي جديد چگونه است ؟

 دوره کمون ( نهفتگي ) بين 1تا3 روز مي باشد و بيماران از 24 ساعت قبل از بروز علائم تا يک هفته بعد از بروز علائم واگير دار هستند و مي توانند بيماري را به ساير افراد منتقل نمايند .

 

 

 

 

 

 

چه کساني بيشتر در معرض خطر عوارض اين بيماري مي باشند ؟

افراد بالاي65 سال ، کودکان زير 5 سال ، زنان باردار و افراد داراي بيماريهاي مزمن مانند بيماران ديابتي ، فشارخون بالا ، بيماران قلبي ، بيماران آسمي و ... بيشتر در معرض خطر عوارض اين بيماري هستند و موارد مشکوک در اين گروه ها بايد به پزشک جهت معاين و شروع درمانهاي لازم ارجاع گردد .

 

 

 

 

 

آخرين آمار ابتلاء انساني اين بيماري چقدر است ؟

براساس اعلام سازمان جهاني بهداشت (WHO) تا تاريخ 7 شهريور1388 در جهان 297922 نفر به بيماريآنفلوانزاي جديد مبتلاء و تعداد 3014 نفر به علت اين بيماريفوت نموده اند در ايران مجموع موارد کشف شده تا تاريخ انتشار اين متن 285 مورد مي باشد که منجر به مرگ يک نفر نيز گرديده است و دراستان خراسان تعداد مبتلايان به 34 نفر رسيده است   .درحال حاضر تقريبا" تمام کشورها درگير اين بيماري هستند .

 

 

 

 

 

آيا بيماري آنفلوانزاي جديد از طريق خوردن منتقل مي‌شود؟

ويروس اين بيماري در محيط زياد دوام نمي آورد و معمولا" پس از چند ساعت از بين مي رود ، البته هر چه محيط سردتر و مرطوب تر باشد دوام ويروس در محيط بيشتر خواهد بود . تا کنون انتقال بيماري از طريق خوردن و آشاميدن گزارش نشده است . اين ويروس در مقابل حرارت حساس بوده و در اثر بختن از بين مي رود و به مواد ضد عفوني کننده مانند الکل ، بتادين و مواد سفيد کننده مانند وايتکس حساس مي باشد و به راحتي از بين مي رود . اين ويروس مانند بسياري از ويروس ها از طريق پختن در دماي 70 درجه سانتيگراد (160 درجه فارنهايت) از بين مي‌رود.  

 

 

 

 

 

آيا براي بيماري آنفلوانزاي جديدواكسني وجوددارد؟

در حال حاضر واكسن اختصاصي براي اين بيماري ساخته نشده ولي تلاش ها در اين خصوص ادامه دارد و احتمالا" در آينده نزديک واکسن بيماري وارد بازار خواهد شد .از طرفي مشخص نيست كه آيا واكسن آنفلوانزاي فصلي انساني مي‌تواند محافظتي در مقابل آنفلوانزاي A  جديد ايجاد كند يا خير ؟ اما براي افراد در معرض عوارض شديد بيماري توصيه ميشود از واکسن آنفلوانزاي انسان استفاده شود تا حداقل از همزماني اين دو بيماري در انسان جلوگيري شود تا مانع ترکيب ژني اين دو ويروس و ايجاد ويروس با قدرت سرايت بالا در انسانها گردد.

 

 

 

 

 

علائم  بيماري آنفلوانزاي جديد چيست ؟

به طور كلي علائم باليني در انسان از حالت بدون علامت تا علائم پنوموني شديدي كه منجر به مرگ مي‌شود متغير است. علائم آنفلوانزا خوکي مشابه آنفلوانزاي انساني ( تب ، گلودرد ، سردرد ، سرفه و دردهاي عضلاني ) است . علائم بيماري  در کودکان کمي متفاوت تر از بزگسالان است. تنفس تند يا اختلال در تنفس، تمايل رنگ پوست به خاکسترييا آبي، ننوشيدن آب به اندازه کافي، تهوع شديد، عدم تعامل با افراد ديگر و يا خواب طولاني مدت، تغيير رفتار و زودرنجي و تب شديد و سرفه از علائمي است که در کودکان مبتلا به اين بيماري مشاهده شده است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

علائم فرم شديد بيماريدر بالغين :

Ø      تب بالا بمدت  طولاني (بيش از 3 روز) خصوصاً‌ اگر همراه حال عمومي بد باشد

Ø      تنگي نفس

Ø      نشانه هاي تنفسي مشکل

Ø      درد يا احساس فشار در  قفسه سينه يا شکم

Ø      سرگيجه ناگهان

Ø      گيجي

Ø      استفراغ شديد يا مداوم

Ø      در ابتدا علائم آنفلوانزا بهبود يابد ولي ناگهان تب  و سرفه شديد عود کند

علائم فرم شديد بيماري در کودکان:

Ø      نشانه هاي تنفسي مشکل(تنفس تند يا نفس دشوار)

Ø      تغيير رنگ کبود يا خاکستري پوست

Ø      عدم نوشيدن مايعات به ميزان کافي

Ø      استفراغ شديد يا مداوم

Ø      اختلال سطح هشياري (كودك به دشواري قابل بيدار كردن باشد يا اساساً نتوان وي را بيدار نمود)

Ø      عدم تمايل براي بازي كردن يا عدم تعامل کودک با اطرافيان

Ø      تحريک پذيري شديد

Ø      در ابتدا علائم آنفلوانزا بهبود يابد ولي ناگهان تب  و سرفه شديد عود کند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نظام مراقبت بيماري آنفلوانزايجديد

اهداف نظام مراقبت بيماري آنفلوانزاي جديد براي پيشگيري از ابتلاء انسان به ويروس آنفلوآنزاي خوکي A(H1N1) در کشور عبارت است از کسب آمادگي لازم براي مقابله با اپيدمي بيماري و کاهش موارد ابتلاء و مرگ ومير ناشي از اين بيماري در کشور .

تعريف مورد مشکوک به آنفلوانزاي جديد A:

عبارتست از هر مورد بيمار داراي آنفلوانزا در افرادي که طييک هفته گذشته از کشور يا منطقه اي که در آن موارد تائيد شده قطعي داشته برگشته باشد و يا طييک هفته گذشته با يک مورد بيمار تائيد شده آنفلوانزايA(H1N1)  در تماس تزديک بوده است .

 

 

 

 

نمونه گيري از بيماران :

بر اساس آخرين دستورالعمل مرکز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت ، در حال حاضر تنها از موارد مشکوک در شرايط زير نمونه گيري مي شود :

 - 1نمونه گيري از بيماران مشکوک به آنفلوانزايبستري در بيمارستانها

 -2نمونه گيري از افراد مشکوک به بيماري(مسافر) در فرودگاهها (پايگاه مراقبت بهداشتيمرزي)

 -3نمونه گيري از 10 مورد مشکوک در هفته از پايگاه ديده ور آنفلوانزا

نحوه نمونه گيري :نمونه با سواپ به ترشحات حلق بيمار آغشته و در محيط کشت قرار ميگيردو سپس به آزمايشگاه مرکز بهداشت استان ارسال مي گردد .

 

 

 

 

با مورد مشکوک به آنفلوانزاي جديد A چگونه برخورد کنيم ؟

در صورتيکه حال عمومي بيمار خوب باشد به آموزش داده شود چکونه از سرايت بيماري به ديگران پيشگيري نمايد و در صورت تشديد علائم يا پيدا شدن علائم شديد بيماري بلافاصله مراجعه نمايد تا به سطح بالاتر ارجاع گردد . در صورتيکه حال عمومي بيمار خوب نباشد و علائم تشديد بيماري ظاهر شود بيمار بايد سريعا" به بيمارستان ارجاع و به صورت ايزوله بستري شود .

طبق دستورالعمل از موارد مشکوک در مراکز بهداشتي درمانيمنتخب با سواپ از حلق بايد نمونه گيري شود و جهت ارسال به آزمايشگاه به مرکز بهداشت استان ارسال گردد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 آيا براي اين بيماري داروي اختصاصي در دسترس مي‌باشد؟

دو دسته دارو براي درمان بيماري آنفلوانزا  وجود دارد.وليبسياري از موارد آنفلوانزاي جديد گزارش شده در انسان‌ها بدون نياز به مداخلات طبي و مصرف داروهاي ضد ويروسي به طور كامل بهبود يافته‌اند و در موارد خاصي نياز به استفاده از داروهاي ضد ويروسي مي باشد .  تعداد ويروس‌هاي آنفلوانزا مقاوم به داروهاي ضد ويروسي در حال گسترش است  که ناشي از مصرف بي دليل داروها مي باشد . بيماراني که از  دارو استفاده مي کنند لازم براي شش ماه از حاملکي جلو گيري نمايند .اين دارو  تنها در اختيار سيستم بهداشتي کشور مي باشد .

فعلا"درمان تنها براي بيماراني شروع مي شود که :

-1تست آزمايشگاهي آنها مثبت شده (تائيدقطعي) و داراي علائم بيماريهستند.

-2موارد مشکوک که حال عمومي آنها نامناسب بوده و بستري شده اند.

- 3موارد مشکوک که جزء گروههاي شديدا" در معرض خطر ميباشند.

مهم اين است که تمام موارد مشکوک را جدي گرفته و آموزش دهيم تا مراقبت نمايند بيماري به ديگران منتقل نشود چون تقريبا" تمام بيماران بدون نياز به داروي اختصاصي بهبود مييابند و کمتر از 5% بيماران نياز به درمان دارند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

براي پيشگيري از ابتلاء به اين بيماري چه کنيم ؟

 از آنجا که بيماري در بسياري از کشورها ديده شده ولي در داخل جمعيت کشورمان هنوز ويروس به چرخشدر نيامده است لذا توصيه مي گردد از سفرهاي خارجي غير ضروري ( به ويژه افراد در معرض خطر زياد ) خوددار ينمايند و در صورت ضرورت سفر نکات زير مورد توجه قرار گيرد :

·      از حضور در مکان هاي پر تردد و شلوغ حدالامکان خودداريکنند.

·      در طول سفرخواب و استراحت كافي  داشته باشند.

·      از تماس نزديک ( حداقل يک متر ) با افراد بيمار خوددارينمايند. 

·      در صورت تماس با افراد بيمار حتما" با پزشک مشورت کنند .

·      دستهاي خود را بطور مکرر با آب و صابون بشويند .

·      در صورت  بروز علائم تب ، سردرد ، گلودرد ، سرفه ، دردهاي عصلاني( کوفتکي بدن) بلافاصله به پزشک مراجعه کنند.

·      اگر طي7 روز بعد از ورود به کشور نيز علائم فوق بروز کرد ضرورت دارد به مراکز بهداشتي درمانييا پزشک مراجعه و يادآوري کنيد اخيرا" خارج از کشور بوده ايد.

 

 

 

 

 

در صورت ابتلاء به علائم اين بيماري براي جلوگيري از سرايت به ديگران چه کنيم ؟

·         حتي الامکان در مدت بيماري در منزل بمانند و استراحت کنند .

·         در صورت نياز به ترک منزل و در زمان حصور در اماکن شلوغ از ماسک تنفسي استفاده کنند .براي اين منظور استفاده از ماسک هاي معمولي ( ماسک هاي جراحي موجود در داروخانه ها ) کفايت مي نمايد و بايد توجه کرد از ماسک بايد به صورت محدود استفاده کرد و حداکثر هر يک ساعت و يا در ضورت مرطوب شدن در اثر تنفس مي بايست تعويض گردد .

·         از تماس دستهاي آلوده با چشم ، دهان و بيني خوداري کنند.

· از تماس دستهاي آلوده با سطوح و وسايل مشترک( دستگيره دربها ،.... ) خودداري گردد.

· سطوح آلوده را مي توان با محلول وايتکس (10% ) رقيق يا الکل 70 درجه ضد عفوني کرد.

· سعي شود پس از برگشت از سفر نيز  از بوسيدن و در آغوش گرفتن افرادي که  براي گرامي داشتن انها از سفر  مراجعه مي نمايند خودداري گردد.

· آداب تنفسي  رعايت گردد ( موقع عطسه و سرفه با استفاده از دستمال کاغذي جلو دهان خود را بگيرند )

· دستمال هاي کاغذي آلوده را بصورت صحيح دفع شود(انداختن در ظرف زباله درب دار  يا قرار دادن داخل پلاستيک  و بستن درب پلاستيک سپس قرار دادن در ظرف زباله )

· از روبوسي با سايرين خودداريگردد.

· از دست دادن با دستهاي آلوده به ديگران خوداري گردد.

طبق توصيه سازمان جهاني بهداشت تنها دو اقدام شستشوي مکرر دستها و رعايت آداب تنفسي ( پوشاندن دهان و بيني موقع عطسه و سرفه ) مي تواند بطور چشمگيري از انتشار بيماري جلو گيري نمايد .